علامه طباطبایی (ره) و فهم اسفار اربعه

جمعه, 22 مرداد 1395
این مورد را ارزیابی کنید
(0 رای‌ها)

نقل خاطره استاد رمضانی از علامه طباطبایی (ره) درباره فهم اسفار اربعه

استاد رمضانی فرمود: این خاطره درباره مرحوم علامه طباطبایی (ره) است که آن را از زبان مرحوم مطهری برای دوستان بیان می‌کنم .
استاد مطهری (ره) از قول استاد خود مرحوم علامه طباطبایی چنین نقل فرمودند: زمانی که ما اسفار می‌خواندیم، در تلقی درس کوشش فراوانی داشتیم و در موقع تقریر مباحث نیز زحمت بسیاری می‌کشیدیم. به سبب وجود این تلاش‌ها به تدریج این توهم پدید آمد که اگر آخوند (ملاصدرا) زنده شود و بخواهد مطالب خود را به این ترتیبی که من تقریر می‌کنم، بنویسد، یقیناً نخواهد توانست.

این توهم به قوت خود باقی بود تا این که مقدمات تشرفمان به محضر سید علی آقا قاضی طباطبایی (ره) فراهم آمد و توفیق بهره بردن و استفاده از محضر ایشان را یافتیم.

ایشان با این‌ که تخصص اصلی‌اش عرفان بود و در فلسفه به اندازه عرفان تخصص نداشت، وقتی که بحث از وجود و ماهیت و اصالت وجود و اعتباریت ماهیت به میان می‌آمد، مطالب و دقایقی ارائه می‌کرد که تا آن زمان آن‌ها را از کسی نشنیده بودیم. آن زمان بود که فهمیدم از اسفار یک حرف را هم نفهمیده‌ام.

گاه این سخن از زبان کسی که هیچ سابقه‌ای نداشته است، مطرح می‌شود و گاه از زبان شخصیتی همچون علامه با آن سابقه‌ تحقیق و کوشش و تقریر مباحث شنیده می‌شود. بی‌شک این اعتراف از شخصیتی همچون علامه، معنای دیگری دارد و اهمیت و حساسیت مطلب را بیشتر هویدا می‌‌سازد.

علتش این است که عبارت مرحوم آخوند در حکمت متعالیه – همان‌طور که خیلی از بزرگان ابراز فرموده‌اند – سهل و ممتنع است؛ یعنی عبارات ایشان به گونه‌ای است که انسان در آغاز یقین می‌کند مراد آخوند را فهمیده است، ولی در واقع این‌گونه نیست؛ زیرا در بسیاری موارد مراد ایشان در قالب الفاظ نمی‌گنجد و عبارات از ادای منظور ایشان قاصر است. بنابراین وقتی نظر فرد به ظواهر عبارت معطوف می‌شود، چنین احساسی به او دست می‌دهد که مطلب همان است که من فهمیده‌ام. اما حقیقت مطلب چیز دیگری است که آن را باید با اصول و ضوابط خاص خود دنبال کرد و فهمید.

{jcomments on}

خواندن 5310 دفعه آخرین ویرایش در جمعه, 19 شهریور 1395