جایگاه خواب، خواب‌گزاری و تعبیر خواب

جمعه, 22 مرداد 1395
این مورد را ارزیابی کنید
(0 رای‌ها)

جایگاه خواب، انواع خواب، چگونگی تعبیر خواب و خواب‌گزاری 

به دلیل اهمیت خواب و جایگاه خواب‌گزاری میان مردم، رسانه‌های مختلف خبری گفت‌و‌گوی حضرت استاد حسن رمضانی در این‌باره را پوشش داده‌اند. اما به علت ضعف تنظیم مطالب از سوی خبرنگار مصاحبه کننده، مطالب منتشر شده از استاد، دقیق نبود. از این رو، متن دقیق مطالب حضرت استاد رمضانی تقدیم خوانندگان گرامی می‌شود.

* آیا میتوان تقسیم‌بندی خاصی را برای خواب‌هایی که میبینیم، داشت؟

بله ، دریک تقسیم بندی کلی ما سه نوع خواب داریم:

1ـ یک دسته از خواب‌ها چیزی نیستند جز افکار، تخیلات و اوهامی که شخص در زمان بیداری با آنها سر و کار دارد و در عالم رویا نیز آنها را مشاهد می‌کند. در روایات از این نوع خواب‌ها به «حدیث نفس» و درعرفان به «اتصال به عالم خیال متصل» تعبیر شده است، لذا  این نوع از خواب‌ها هیچ کاشفیتی از حقایق عالم ندارند، جز آنکه شخص به وسیله این خواب‌ها افکار ،اسرار، نیات و تخیلات خود را آشکار می سازد.

2ـ دسته دیگرخواب‌ها القائاتی هستند که از ناحیه شیاطین صورت می‌گیرند. بر اساس آنچه در روایات ذکر شده  ممکن است شیاطین در عالم رویا مسائل کاذب و غیر واقعی را به صورت الفاظ و صور به شخص القا کنند. این نوع ازخواب‌ها نیز کاشفیتی از واقعیات عالم ندارند جز آنکه دلالت می‌کنند بر اینکه شخص، تحت القائات شیطانی قرار گرفته است.

3ـ دسته سوم خواب‌هایی هستند که واقعا شخص، واقعیات و حقایقی را در عالم واقع، ورای تخیلات و اوهام خویش مشاهد می‌کند که درعرفان از آن به «اتصال به عالم خیال منفصل» تعبیر می‌شود.

در این نوع از خواب‌ها انسان به برخی از عوالم و مراحل وجود، وصل می‌شود و با توجه به این اتصال، از حقایقی که قرار است در عالم دنیا محقق شوند اطلاع پیدا می‌کند.

براساس آنچه در مباحث فلسفی و عرفانی آمده، و نیز در آیات و روایات بیان شده است، هر چه که درعالم ماده و دنیا محقق می‌شود قبل از آنکه در این عالم  ظهور پیدا کند در عوالمی پیش از این عالم  ـ که از آن ها به «کتب سماویه یا کتاب‌های آسمانی» تعبیر می‌شود ـ  ثبت می‌شود.

در عالم رویا ممکن است انسان به یکی از این کتاب‌های آسمانی و الواح الهی وصل شود که اتصال به یکی از این کتب  والواح  منجر به اطلاع یافتن از حقایقی می‌شود که بعدها در عالم دنیا عینیت می‌یابد.

مانند فردی که با مراکز خبرگزاری ارتباط دارد و پیش از انتشار اخبار از متن  اخبار مطلع است؛  مردم عادی زمانی به  اخبار دست می‌یابند که آنها از طریق نشریه و یا روزنامه منتشر می‌شوند، ولی آن فرد مذکور به دلیل آنکه به مراحل قبل از انتشار و مراحل  تنظیم اخبار دسترسی دارد، زودتر از سایر مردم از متن اخبار مطلع می‌شود.

همین طور پیش از آنکه در عالم دنیا حقیقتی ظهور پیدا کند و محقق شود، در مراحل قبلی، در کتب و الواح مربوطه ثبت شده است و شخص در عالم رویا با آن عوالَم و با آن کتب ارتباط برقرار کرده و به آن ها متصل می‌شود و با این اتصال، از حقایق مربوطه مطلع می‌شود.

* آیا خواب‌های صادقه نیز درجه بندی و دارای مراحلی هستند؟

- بله ، رویای صادقه روزنه‌ای به عالم ملکوت و دریچه ای به عالم غیب است و دارای انواع و اقسامی است:

در قسم نخست، انسان همه آنچه را که مشاهده می‌کند بدون هیچ گونه تصرف و تغیری عیناً همان‌ها را در عالم خارج و واقع می بیند، بدون آنکه میان آنچه که در خواب مشاهد کرده و چیزی که محقق می‌شود ذره‌ای تفاوت وجود داشته باشد.

طبیعتاً این نوع از خواب‌ها به هیچ تعبیر و تفسیری نیاز ندارند؛ چرا که متن واقع برای شخص نمود پیدا کرده و در عالم خارج نیز همان محقق شده است.

اما برخی از خواب‌ها علی‌رغم اینکه صادق و واقعی هستند دچار تغییر و تصرف می‌شوند و قوه خیال انسان نمی‌تواند عین همان چیزی را که از عالم بالا گرفته شده تصویرکند؛ لذا فرد حقیقت تصرف شده را مشاهده می‌کند، اینجا است که خواب شخص نیازمند به تعبیر است؛ چرا که آنچه را که فرد مشاهده کرده درست همانی نیست که ازعالم بالا گرفته است بلکه در آن توسط قوه خیال تصرفاتی صورت گرفته است؛ لذا باید از آنچه که مشاهده شده به مطلب اصلی که در اصل همان را از عالم بالا گرفته منتقل شود.

به طور مثال شخص در عالم واقع با توجه به ارتباطی که با عالم معنا برقرار می‌کند بر یک متد علمی نو و شعبه‌ای جدید از شعب معرفت مطلع می‌شود؛ ولی در عالم رویا، قوه خیال این شخص آنچه را که گرفته به صورت نوشیدن آب یا نوشیدن شیر تصویر می‌کند؛ لذا شخص در خواب می‌بیند که در حال نوشیدن یک لیوان آب خنک و یا یک لیوان شیر گورایی است، آن امر بر حسب ظاهر نوشیدن شیر و یا نوشیدن آب است اما در متن واقع بهره مندی از علم و یا معرفت است؛ لذا شخصی که به فنون تعبیر آگاه است، می‌تواند دست شخص خواب بیننده را بگیرد و او را از صورت این خواب عبور داده و به معنای آن پیوند دهد.

یا مثلا در عالم خواب به شخص القا می‌شود عمر فلان شخص طولانی است؛ ولی او می‌بیند همان شخص مرده است. در این جا قوه خیال طول عمر را به مرگ که  ضد آن چیزی است که در واقع بوده تصویرکرده؛ لذا این خواب نیاز به تعبیر و تفسیر دارد.

همین طور در صورتی که  قوه خیال لازم را ملزوم و ملزوم را لازم، یا علت را معلول و معلول را علت تصویر کند که شخص  معبر از لازم به ملزوم و از ملزوم به لازم، و ازعلت به معلول و از معلول به علت منتقل می‌شود و خواب را آن طور که باید تعبیر می‌کند.

* چه عواملی بر کیفیت خواب‌های ما تأثیر می‌گذارد؟

ـ خواب‌های ما متأثر از زمان، مکان، فصل و حتی شغل افراد است، مثلا اگر آن لیوان آب و یا شیر گوارا را فرد تاجری در خواب ببیند می‌نوشد، نوعی تعبیر می‌شود و اگر یک دانشجو یا طلبه آن را در خواب بییند به نوعی دیگر تعبیر می‌شود، لذا علی رغم آنکه صورت خواب در هر سه فرد یکسان است، تعبیر آن با توجه به حرفه و شغل آنها، متفاوت می‌شود. و همین طور است فصل و زمان خواب دیدن که با توجه به اختلاف فصول، تعبیرها هم متفاوت می‌شود.

در همین راستا خوب است به خواب فردی که برای تعبیر خواب خود، نزد ابن سیرین آمد، اشاره کنیم؛

فرد خواب بییننده خطاب به ابن سیرین گفت: در خواب دیدم در جلوی دار الاماره و مقر حکومتی مشغول خوردن خرما هستم ابن سیرین به او گفت از ناحیه فرماندار مورد ملاطفت قرار میگیری و یا آنکه هدیه‌ای از او دریافت خواهی کرد.

تعبیر خواب همانطور شد که ابن سیرین آن را بیان فرموده بود؛ اما همان شخص در زمان کمتر از 6 ماه دوباره آن خواب را دید و برای بار دوم نیز برای تعبیر خواب خود به نزد ابن سیرین آمد، ابن سیرین گفت: این بار از ناحیه  فرماندار مورد تنبیه قرار خواهی گرفت. فرد تعجب کرد و رو به ابن سیرین گفت: من چندی پیش نیز همین خواب را دیدم اما تعبیر شما چیزی جز این بود.

ابن سیرین پاسخ داد: دفعه اول که این خواب را دیدی واقعاً فصل، فصل خرما بود و بر روی درختان خرما، خرما مشاهده می‌شد اما اکنون که این خواب را دیده‌ای فصل، فصل خرما نیست و بر درختان خرما، چیزی جز چوب خشک نمی‌بینیم؛ لذا در عالم واقع نیز تو چوب خواهی خورد ، از این رو در روز آینده این فرد مورد تنبیه فرماندار قرار گرفت؛ لذا عرض می کنیم: فصل دیدن خواب در کیفیت تعبیر خواب مؤثر است.

در یک بیان کلی و جامع می‌توان گفت: بین معانی و صوری که ما در عالم رویا می‌بینیم تناسب و ارتباطی وجود دارد. اگر فرد بتواند به طور صحیح، تناسب میان معانی و صور را بفهمد و نسب و اقتضائات زمان‌ها و مکان‌ها را خوب درک کند، می‌تواند معبّر خوبی بوده و تعبیرهای  زیبا و صحیحی را از خواب‌ها ارائه دهد.

* آیا رفتن به دنبال علوم غریبه نظیرعلم تعبیر خواب کار صحیحی است؟ یا اصولاً لزومی برای انجام این کار وجود ندارد؟

- وقتی که خواب و رویا در زندگی انسان وجود دارد و نیز خواب انواع گوناگونی داشته و برای هر کدام  حکمی خاص  لحاظ می‌شود، نمیتوان آن را به طورکلی رها کرد و نسبت به آن بی‌تفاوت بود؛ بنابراین لازم است در میان ما عده‌ای این گونه علوم را دنبال کنند و نیاز جامعه را برطرف کنند.

* چگونه می‌توان یک رویای صادقه دید؟ اصولاً آیا هر فردی می‌تواند رویای صادقه ببینید؟

-اگر طعام انسان‌ پاک بوده و تفکر صیحی داشته و تخیلات و اوهام خود را بر اساس قوانین عقلی و شرعی مرتب کنند یقیناً در عالم رویا خواب‌هایی که می‌بیند صحیح، روشن، زلال و مطابق با واقع خواهد بود،  در واقع این خود نوعی بهره مندی از عالم ملکوت است که برای افراد رقم می‌خورد؛ لذا لازم است انسان تخیلات خود را سامان داده و آنها را در راستای واقعیت ها قرار دهد تا اینکه بتواند در عالم رویا، واقعیات را مشاهده کند و از خواب‌های وهم آلوده  و اضغاث احلام  به دور باشد.

هر چه انسان در عالم بیداری از خطاها و انحرافات مصون باشد و از گناهان اجتناب کرده  و بر اساس ضوابط شرعی رفتار کند در عالم رویا از واقعیات بیشتری بهره مند خواهد شد، بنابراین فردی که اهل فسق و فجور است خواب‌های او بی‌حساب و کتاب بوده و ارزشی ندارد.

* آیا خواب تحت اراده و اختیار انسان است و آیا میتوان فرد و یا موضوع مورد نظر خود را در خواب دید؟

ـ این گونه نیست که خواب، صد در صد تحت اراده انسان باشد، چه بسا بسیاری از خواب‌ها بدون اراده انسان صورت بگیرد اما اینکه اجمالا و احیانا انسان می‌تواند با تخیلات خود، رویاهای خود را به سمتی هدایت کند غیر قابل انکار است؛ به دیگر معنا مرتب کردن و جهت دهی  تخیلات، در دیدن نوع رویا مؤثر است؛ در همین راستا می‌توان به یک نمونه اشاره کرد:

فردی به دوست خویش گفت: من میدانم امشب تو چه خوابی خواهی دید، بعد به او گفت: امشب در خواب میبینی که مشغول خوردن «نجاست» هستی؛ آن شخص بیچاره هم با شنیدن این سخن عجیب به این فکر فرو رفت که من چرا و چگونه این کار را انجام خواهم داد و آنقدر ذهن خود را به آن مشغول کرد تا آنکه شب واقعاً گفته دوست خود را در خواب دید؛ بنابراین از جهت روانی هر آنچه را که انسان در عالم بیداری با آن سر و کار داشته باشد همان را در عالم رویا خواهد دید، لذا در جواب سوال یاد شده می‌گوییم: اگر مراد از اختیار در خواب، این معنا باشد، جواب این است که اجمالا امکان دارد، اما درعین حال بسیاری از خواب‌ها بدون اختیار فرد، رخ می‌دهد.

* با توجه به روایات آیا برقراری ارتباط با افرادی که از دنیا رفته‌اند در عالم خواب امکان‌پذیر است یا خیر؟ آیا دستور عملی خاصی در این رابطه وجود دارد؟

- در روایات برای مشاهده پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله) و ائمه معصومین (علیهم‌السلام) در عالم رویا دستورهای خاصی ذکر شده است، از جمله داشتن طهارت و خواندن نماز و دعایی خاص پیش از خواب  که تفصیل آن در کتابهایی مانند «مفاتیح الجنان» آمده است؛ اما این بدان معنا نیست که اگر این اعمال انجام بشود فرد حتماً موفق به دیدن فرد مورد نظر خواهد شد ، اینها  از جمله شرایط است نه تمام آنها، اجمالا از روایات استفاده می‌شود که با بکار گیری دستورالعمل‌های مربوطه، این امر شدنی است و محال نیست، ولی قطعیت هم ندارد، بلکه انضمام سایر شرایط شخصیتی و فردی وغیره در تحقق آن نیز لازم است.

* در خصوص کتاب‌های تعبیر خوابی که در بازار موجود است، آیا این کتاب‌ها معتبرند و چرا ما نمیتوانیم صورت‌های را که در خواب مشاهده کنیم با متون این کتاب‌ها مطابقت دهیم؟

ـ درکتاب‌های تعبیر خواب، هر خوابی با توجه به تفاوت‌های شخصیتی افراد خواب بیننده، متفاوت تعبیر شده است، به طوری که ممکن است برای یک خواب مشخص، ده نوع تعبیرمتفاوت بیان شده باشد؛ لذا کتاب‌های تعبیر خواب باید در اختیار افراد خبیر و آگاه قرار گیرد و همه افراد نمی‌توانند با مراجعه به آن نتیجه مطلوب را به دست آوردند، کتاب‌های تعبیر خواب مانند داروخانه است؛ لذا همانگونه که انسان مریض نمی‌تواند با ورود به داروخانه و مشاهده انواع داروها دارویی متناسب با مشکل خود بیابد، بلکه باید پزشک با معاینه دقیق مشکل او را با دارو تطبیق داده و سپس با توجه به خصوصیات وی، دارویی متناسب تجویز کند، قضیه خواب و کتاب‌های تعبیر خواب نیز همین گونه است و باید شخص متخصص و آگاه با توجه به بینش و بصیرتی که در مورد موضوع دارد، از کتاب‌های تعبیر خواب بهره مناسب را گرفته و سپس تعبیری نیکو را ارائه دهد.

* آیا افراد فوت شده می‌توانند به خواب اقوام زنده خود بیایند؟ آیا دیدن خواب فرد فوت شده به شرایط روحی فرد خواب بیینده بستگی دارد یا آنکه فرد فوتی باید خصوصیات خاصی را داشته باشد؟

ـ این امر به اعمال صالح اشخاص و کم بودن تعلقات آنها بستگی دارد. اموات هر چه آزادتر، بی تعلق تر و وارسته تر باشند بیشتر می‌توانند در خواب اقوام خود و یا افرادی که به آنها علاقه‌مند هستند، ظاهر شوند و هر چه تعلقات افراد بیشتر باشد  محروم تر خواهند بود، چه بسا انسان‌هایی که از این دنیا به نشئه آخرت و عالم برزخ انتقال پیدا می‌کنند اما آنقدر گرفتاری دارند که اصلا امکانی برای آنها فراهم نمی‌شود تا به خواب کسی آمده و با او ارتباط برقرار کنند و در واقع، این امر به خاطر کثرت اشتغالات و وابستگی‌هایی است که به صورت غل و زنجیر به دست و پای آنها پیچیده شده است.

در خصوص شرایط تحقق این گونه خواب ها باید گفت: شخصیت خواب بیینده و فردی که فوت شده است هر دو در دیدن خواب مؤثر است، روح فرد فوت شده باید آزاد باشد تا بتواند در خواب افراد زنده ظاهر شود و فرد خواب بیینده نیز باید آنقدر پاک باشد که لیاقت ارتباط با او را داشته باشد.

* برخی افراد را میبینیم که به لحاظ شرعی اعتقادات درستی ندارند و در واقع اهل رعایت موازین شرعی نیستند پس چگونه است آنها رویاهای صادقانه‌ را مشاهده کرده و حتی ممکن است یکی از ائمه اطهار را در خواب بییند آیا این با مطلب قبلی، متناض نیست؟

ـ خیر،  یا باید خود انسان برای دیدن رویای صادقه، اعتقادات صحیح و عملکرد خوبی داشته باشد و یا آنکه خداوند متعال برای مصلحت مهمی راه و نشانه‌ای را در خواب به فردی که از نظر ما عقیده وعمل درستی ندارد القا کند، پس یا باید خود شخص عمل درستی داشته باشد و از صلاحیتی برخورد باشد که بتواند حقایق را در عالم رویا مشاهد کند و یا بنا به مصلحتی که وجود دارد، خداوند متعال از طریق خواب بخواهد اخباری را به شخص یا اشخاصی ابلاغ و منتقل کند.

(در پایان، دوباره یادآور می‌شود: این متن گفتگو از استاد حسن رمضانی، دقیق و صحیح است و سایت‌هایی که مطالب این گفتگو را کمی متفاوت‌تر منتشر کرده‌اند، می‌توانند از روی این متن، مطالب خود را اصلاح کنند)

{jcomments on}

خواندن 6383 دفعه آخرین ویرایش در یکشنبه, 21 شهریور 1395